Doelgroep
Deze oproep beoogt een specialistisch onderzoek met betrekking tot ethiek op de gebieden van het creëren van geslachtscellen en embryo’s. Samenwerking is van groot belang om tot een goede beantwoording van de onderzoeksvragen te komen. De subsidieverstrekker denkt hierbij aan ethici/ethische vakgroepen van universiteiten, techniekfilosofen, bio-ethici, andere sociale wetenschappers en gezondheidsjuristen, maar ook de samenwerking met de vakgroepen van universiteiten en universitair medische centra die betrokken zijn bij de ontwikkeling van geslachtscellen en kunstmatige embryo’s.
Van belang is dat de actuele praktijk van ontwikkeling van geslachtscellen en kunstmatige embryo’s betrokken is bij de aanvraag en uitvoering van het ethisch onderzoek om zo kruisbestuiving van actuele ontwikkelingen en ethische bevindingen te bewerkstelligen.
Toepassing
Het doel van het onderzoek is om inzichtelijk te maken wat de morele aanvaardbaarheid is van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. Het gaat hierbij om
humane embryo’s, die tot stand zijn gebracht met gameten die gevormd zijn uit iPS, waarvan het DNA zo is aangepast dat de embryo’s niet-levensvatbaar zijn. Hierbij is het van belang deze vraag te bezien in de context van het huidige verbod op speciaal voor onderzoek kweken van embryo’s, maar ook in de context van een eventuele opheffing van het verbod.
De hoofdvraag van het onderzoek, waarvoor je subsidie kunt aanvragen is: in hoeverre is het moreel aanvaardbaar om niet-levensvatbare embryo’s tot stand te brengen voor wetenschappelijk onderzoek? Het gaat hierbij om humane embryo’s, die tot stand zijn gebracht met gameten die gevormd zijn uit iPS, waarvan het DNA zo is aangepast dat de embryo’s niet-levensvatbaar zijn.
Deelvragen
- Wat betekenen de concepten morele status en beschermwaardigheid in de context van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek?
- Welke invloed heeft het niet-levensvatbaar zijn op de morele status en beschermwaardigheid van het tot stand gebrachte embryo?
- Hoe moet het criterium niet-levensvatbaar gedefinieerd, getest en getoetst worden?
Vragen over ontstaanswijze
- Is er verschil in morele status en beschermwaardigheid tussen niet-levensvatbare embryo’s die tot stand komen uit natuurlijke geslachtscellen of uit geslachtscellen afkomstig uit pluripotente stamcellen? Zo ja, waaruit bestaat dat verschil en wat zijn de ethische implicaties van dit verschil? Zo nee, waarom zijn de verschillen in de herkomst van beide moreel niet relevant?
- Is er een verschil in morele status en beschermwaardigheid tussen een embryo-achtige structuur die is ontstaan uit pluripotente stamcellen en een embryo ontstaan uit geslachtscellen die gevormd zijn uit stamcellen? Zo ja, waaruit bestaat dat verschil en wat zijn de ethische implicaties van dit verschil? Zo nee, waarom zijn de verschillen in de herkomst van beide moreel niet relevant?
- Welke consequenties hebben de antwoorden op bovenstaande vragen voor het moreel aanvaardbaar zijn van het voor wetenschappelijk onderzoek tot stand brengen van nietlevensvatbare embryo’s vanuit gameten gevormd uit iPS cellen waarvan het DNA is aangepast?
- Wat betekent de weging over de aanvaardbaarheid (eventueel onder voorwaarden) van nietlevensvatbare embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek uit iPS voor het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s uit natuurlijke gameten?
Voorwaarden
- Moeten er voorwaarden verbonden worden aan het morele aanvaardbaar zijn van het maken van niet-levensvatbare embryo’s? Zo ja, welke?
- Hoe verhouden deze voorwaarden zich tot het door de wetgever ingenomen standpunt rond het speciaal tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek?
- In hoeverre is het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek uit iPS te rechtvaardigen? Indien uit de weging van argumenten hierover naar voren komt dat dit niet te rechtvaardigen is, wat is hiervan de achtergrond en onder welke voorwaarden zou het wel te rechtvaardigen kunnen zijn? Hoe verhoudt deze weging zich tot het door de wetgever ingenomen standpunt rond het speciaal tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek?
Beleidsvragen
- Wat zijn de (juridische, ethische en maatschappelijke) consequenties van een eventueel besluit om over te gaan tot het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek?
- Zou het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek wel moreel aanvaardbaar kunnen zijn, terwijl het speciaal tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek door de wetgever niet aanvaardbaar wordt geacht? En andersom: indien de wetgever besluit dat het speciaal tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek onder bepaalde omstandigheden wel aanvaardbaar is, zou het dan om morele redenen toch de voorkeur genieten om de route van niet-levensvatbare embryo’s te kiezen?
- Welke beleidsopties volgen er uit de antwoorden op bovenstaande vragen?
Het eindproduct van het onderzoek is een heldere rapportage – toegankelijk voor beleidsmedewerkers en politici – over de bevindingen uit het onderzoek naar bovenstaande hoofd- en deelvragen.
Uit de rapportage moet helder blijken in hoeverre het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s moreel aanvaardbaar is. Ook moet aandacht besteed zijn aan de (juridische, ethische en maatschappelijke) consequenties van een eventueel besluit om over te gaan tot het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek. De rapportage moet aangrijpingspunten bieden voor beleidskeuzes die raken aan een dergelijk besluit.
Voorwaarden
Randvoorwaarden
- Het project levert nieuwe inzichten op, het voorziet in de beantwoording van wetenschappelijke lacunes en dient het maatschappelijk belang
- Het is van belang dat de ethische reflectie gelijktijdig plaatsvindt aan de wetenschappelijke ontwikkelingen van het creëren van gameten uit pluripotente stamcellen, maar voorafgaand aan het tot stand brengen van embryo’s uit deze gameten
- Samenwerking tussen ethici/ethische vakgroepen van universiteiten, techniekfilosofen, bioethici, andere sociale wetenschappers en gezondheidsjuristen, maar ook de samenwerking met de vakgroepen van universiteiten en universitair medische centra die betrokken zijn bij de ontwikkeling van geslachtscellen en kunstmatige embryo’s, moet nadrukkelijk onderdeel zijn van het project
- De aanvraag maakt duidelijk op welke manier u stakeholders, waaronder wetenschappers en maatschappelijke partijen, betrekt in het opstellen van de aanvraag, de uitvoering van het project en de verspreiding en implementatie van de resultaten van het project. Vanwege de relatie tussen het onderzoek, eventuele resultaten en de Embryowet is de betrokkenheid van een gezondheidsjurist aanbevolen
- Oplevering van de eindproducten op de gestelde datum is een vereiste
Programmaspecifieke relevantiecriteria
Naast de standaard relevantie- en kwaliteitscriteria zoals beschreven in de ZonMw-uitgave 'Procedurebrochure aanvragers’ wordt de subsidieaanvraag ook beoordeeld op programmaspecifieke relevantiecriteria:
- Bijdrage aan de gestelde onderzoeksvragen
- Levert het onderzoek voldoende nieuwe inzichten op?
- Is er voldoende betrokkenheid van relevante wetenschappers uit het veld?
- Is er een aantoonbaar nieuw samenwerkingsverband door de projectgroep aangegaan?
- Is voldoende aannemelijk gemaakt dat de projectgroep dit vraagstuk kan onderzoeken en belichten vanuit de verschillende perspectieven?
- Verhouding tussen kosten en baten; Is er een goede balans tussen inspanning en (verwachte) uitkomsten en opbrengst?
- Aandacht voor kennisoverdracht en implementatie
- Betrokkenheid van relevante doelgroepen
- Hoe worden deze groepen betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het onderzoek? Hoe is de betrokkenheid bij de afstemming?
- Is in de aanvraag voldoende overtuigend beschreven hoe de projectgroep de (schijn van) belangenverstrengeling voorkomt?
Algemene relevantiecriteria
- Diversiteit
- Participatie van (eind)gebruikers
- Toepassing
Kwaliteitscriteria
- Doelstelling en vraag-of taakstelling
- Plan van aanpak
- Projectgroep of persoon
- Haalbaarheid
Subsidie
Je kunt maximaal € 150.000,- aanvragen voor een periode van maximaal 12 maanden.
Er zal één project toegekend worden.
Aanvragen
Online, via de website van de verstrekker (zie links).
Punten om op te letten
- Schrijf je aanvraag in het Engels
- Uitgewerkte subsidieaanvragen dienen te voldoen aan de Algemene subsidiebepalingen
- Reserveer een deel van uw budget voor communicatie en implementatie en neem dit op in je begroting
Meesturen
- Begroting in het Engelse format van ZonMw