Het bekostigingsmodel voor het voortgezet onderwijs kent een personele en een materiële component. Het betalen van personeel vormt het grootste deel van de uitgaven. Voor het voortgezet onderwijs is een lumpsum-bekostiging van toepassing. Binnen enkele wettelijke grenzen kan de school zelf bepalen hoe zij het totaalbedrag besteedt.
Het betalen van personeel vormt het grootste deel van de uitgaven in het voortgezet onderwijs. Dit beslaat ongeveer 85%. Naast een personele component kent het bekostigingsmodel voor het voortgezet onderwijs ook een materiële component. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om schoonmaak, onderhoud van het gebouw en terrein, beheer en bestuur en energie- en waterverbruik.
Kalenderjaarbekostiging
Vanaf 1 januari 2006 is overgegaan van schooljaarbekostiging op kalenderjaarbekostiging. Dat betekent dat het aantal leerlingen op 1 oktober bepalend is voor de hoogte van het bedrag dat scholen ontvangen. Daarmee kunnen zij uitgaven voor personeel en materieel in het daaropvolgende kalenderjaar doen.
Normatieve lumpsum-bekostiging
Voor het voortgezet onderwijs is een normatieve lumpsum-bekostiging van toepassing. Dit houdt in dat met behulp van een aantal normen per school een totaalbedrag wordt berekend. De school kan binnen enkele wettelijke grenzen zelf bepalen hoe zij dat totaalbedrag besteedt.
Personele component
De bekostigingssystematiek voor de personele formatie is sinds 1 augustus 1996 van kracht. Per 1 januari 2006 is deze vereenvoudigd. Op basis van het aantal leerlingen wordt de formatie vastgesteld, uitgedrukt in fulltime equivalenten (fte's).
Nieuw is dat vanaf 1 januari 2006 de omvang van de normatieve formatie alleen nog wordt bepaald door ratio’s en een vaste voet. Ratio’s houdt in het aantal leerlingen per fte, afhankelijk van de personeelscategorie en schoolsoort. Bij de vaste voet gaat het alleen om onderwijzend personeel. Welke bekostiging een school krijgt voor het personeel is te zien door de normatieve formatie te vermenigvuldigen met de gemiddelde personeelslast.
Vier schoolsoorten
Voor de personele bekostiging binnen het voortgezet onderwijs is er onderscheid tussen vier schoolsoorten. Voor directie en onderwijzend personeel gelden per schoolsoort afzonderlijke bedragen voor de gemiddelde personeelslast. Voor onderwijsondersteunend personeel geldt voor alle schoolsoorten dezelfde gemiddelde personeelslast.
Het bekostigde salaris, inclusief werkgeverslasten, van een directeur van een vmbo is anders dan die van een directeur van een brede scholengemeenschap. En het bekostigde salaris van een leraar op het gymnasium is weer anders dan dat van een leraar aan het vmbo.
De ratio voor de categorieën directie en onderwijsondersteunend personeel (zoals conciërges en administratief personeel) is voor alle vier schoolsoorten gelijk. Voor leraren is de normatieve verhouding afhankelijk van de schoolsoort.
Vaste voet
Elke school krijgt een basisformatie aan onderwijzend personeel. Deze basisformatie varieert van school tot school. Er is onderscheid tussen negen soorten scholen.
De bedragen voor de landelijke gemiddelde personeelslast worden jaarlijks gepubliceerd in een ministeriële regeling.
Materiële component
Onder materiële exploitatie van scholen in het voortgezet onderwijs valt:
- Schoonmaken
- Onderhoud van het gebouw en het terrein
- Middelen (inventaris en leermiddelen)
- Administratie, beheer en bestuur (ABB)
- Energie- en waterverbruik
- Loopbaanoriëntatie en -begeleiding
- Publiekrechtelijke heffingen, met uitzondering van belastingen op onroerende zaken
Bekostigingsbedragen in regeling
Jaarlijks worden de bekostigingsbedragen voor de materiële exploitatie in een ministeriële regeling gepubliceerd. Uiterlijk 1 oktober voorafgaand aan het kalenderjaar staat de regeling in de Staatscourant. Gelijktijdig hangt de regeling een maand voor bij de Tweede Kamer zodat Kamerleden vragen kunnen stellen. Na het akkoord van de Tweede Kamer kan de regeling in werking treden.
Schoolbesturen ontvangen een bedrag per leerling en een bedrag per school (de ‘vaste voet’). Deze bedragen zijn opgebouwd uit kosten voor:
- schoonmaken
- instandhouding gebouwen
- overige exploitatiekosten
Het bedrag per school is voor alle scholen gelijk, het bedrag per leerling is afhankelijk van de schoolsoort, afdeling en leerjaren. De materiële bekostiging onderscheidt zeven verschillende bedragen per leerling en twee verschillende toeslagen voor leerlingen die leerwegondersteunend onderwijs volgen.