Internationaal ondernemen en ontwikkelingswerk

Subsidie tot € 3.000.000 voor publiek-private partnerschappen in water en voedselzekerheid

Ontwikkelingssamenwerking - Ontwikkelingswerk - Duurzame ontwikkeling - Afrika

De aanvraagperiode opent pas op 7 december 2026, maar wie dan begint is te laat. Voor deze subsidie geldt een verplicht adviestraject dat zestien weken vóór de sluitingsdatum moet zijn gestart, en dat betekent eind oktober 2026. Per project is tussen € 500.000 en € 3.000.000 beschikbaar voor partnerschappen die werken aan waterzekerheid, voedselzekerheid of duurzame marktontwikkeling in 21 partnerlanden in Afrika, Azië, het Midden-Oosten en Latijns-Amerika, van Ethiopië en Kenia tot Bangladesh, Vietnam en Colombia. Het totale plafond bedraagt € 51.000.000. Bijzonder aan deze regeling: een maatschappelijke organisatie of kennisinstelling is geen optionele meeloper maar een verplichte partner in elk consortium. In dit artikel lees je wat deze subsidie inhoudt, voor wie zij interessant is en waar je bij een sterke aanvraag op moet letten.

Samengevat

Subsidie van € 500.000 tot € 3.000.000 per project, voor publiek-private partnerschappen rond water, voedselzekerheid en duurzame waardeketens, aanvraagperiode 7 december 2026 tot 15 februari 2027 met een verplichte quick scan uiterlijk eind oktober 2026, uit te voeren in 21 partnerlanden.

Wat houdt deze subsidie in?

Deze subsidie financiert tot 70% van de kosten van meerjarige projecten waarin een Nederlands geleid partnerschap samen met lokale partijen werkt aan duurzame, klimaatvriendelijke sectorverandering en marktontwikkeling in een partnerland.

De kern van de regeling is niet het project maar de constructie. Een aanvraag komt van een penvoerder namens een samenwerkingsverband van maximaal zes partijen, waarin overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties hun expertise bundelen. Dat samenwerkingsverband heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid: elke partner blijft zelfstandig, levert een deel van de inspanning en draagt een deel van het risico. De penvoerder is juridisch aanspreekbaar voor het geheel.

Een aanvraag richt zich op één van vier thema's: water, voedselzekerheid, de nexus tussen beide, of duurzame marktontwikkeling in een vooraf vastgelegde combinatie van partnerland en sector. Klimaat weegt bij alle vier de thema's mee als dwarsdoorsnijdend onderwerp, net als gender en biodiversiteit.

Wat deze regeling scherp maakt, is de eis dat het product of de dienst al bewezen moet zijn. Productonderzoek en -ontwikkeling zijn expliciet uitgesloten. Het gaat om opschaling van wat werkt, niet om innovatie op de tekentafel.

Voor wie is deze subsidie interessant?

De regeling is relevant voor drie groepen tegelijk, en dat is precies waar veel organisaties zich verkijken.

  • Potentiële penvoerders: organisaties met een statutaire zetel in Nederland, of met een buitenlandse zetel en een Nederlandse vestiging, die de leiding kunnen nemen over een consortium en een project van minimaal € 500.000 kunnen dragen.
  • Verplichte partners: elk partnerschap moet minimaal één onderneming, één lokale organisatie uit het partnerland, één maatschappelijke organisatie of kennisinstelling, en één lokale overheidsinstelling bevatten. Zonder die vier is er geen ontvankelijke aanvraag.
  • Optionele partners: brancheorganisaties kunnen aanschuiven, maar zijn niet verplicht.

Voor fondsenwervers en subsidiecoördinatoren bij maatschappelijke organisaties zit hier het werkelijke aanknopingspunt. Ook als je organisatie zelf nooit penvoerder zal zijn, ben je als partner een structurele voorwaarde voor iedereen die dit wél aanvraagt. Consortia worden in de komende weken gevormd, niet in december. Ook organisaties die niet primair als water- of landbouworganisatie bekendstaan maar lokale netwerken, gemeenschapsopbouw of kennisoverdracht inzetten als instrument voor voedsel- of waterzekerheid, kunnen binnen deze regeling passen.

Eén voorwaarde verdient extra aandacht. De penvoerder moet in de afgelopen vijf boekjaren gemiddeld minimaal de helft van de jaarinkomsten uit andere bronnen dan het verstrekkende ministerie hebben gehaald. Organisaties die daar niet aan voldoen mogen per openstelling maar één keer meedoen, hetzij als penvoerder, hetzij als partner.

Waarvoor kun je deze subsidie gebruiken?

De regeling ondersteunt meerjarige projecten met een planmatige, integrale aanpak. Denk bijvoorbeeld aan:

  • toegang tot veilig drinkwater, sanitaire voorzieningen en hygiëne, inclusief circulaire modellen zoals verwerking van fecaal slib;
  • waterveiligheid en deltamanagement: bescherming tegen overstromingen, kustbescherming, stedelijke waterveiligheid;
  • beslissingsondersteunende systemen, early-warningsystemen en monitoring voor integraal waterbeheer;
  • klimaatbestendige landbouwproductie bij kleinschalige boeren, met aandacht voor zaden, bodembeheer en agro-ecologie;
  • verbetering van verwerking, transport en logistiek om voedselverlies en -verspilling terug te dringen;
  • voeding en voedingsstatus, waaronder ondervoeding en micronutriëntentekorten, vaak in combinatie met gezondheidszorg en hygiëne;
  • geïntegreerd waterbeheer en efficiënt watergebruik in de landbouw op landschapsniveau, inclusief hergebruik van afvalwater en aanpak van verzilting;
  • marktontwikkeling in specifieke waardeketens per land, zoals cacao, tuinbouw, circulaire textiel of groene waterstof.

Niet subsidiabel zijn onder meer activiteiten met een commercieel doel, export en investeringen die binnen een commercieel aanvaardbare termijn zijn terug te verdienen, eenmalige trainingen los van het meerjarige traject, activiteiten in de financiële sector, en projecten die vrijwillige koolstofkredieten genereren.

Waar geldt deze subsidie?

De activiteiten vinden plaats in 21 partnerlanden: Bangladesh, Benin, Colombia, Ivoorkust, Egypte, Ethiopië, Ghana, India, Indonesië, Irak, Jordanië, Kenia, Libanon, Marokko, Mozambique, Nigeria, Senegal, Zuid-Afrika, Tunesië, Uganda en Vietnam.

Eén aanvraag richt zich in beginsel op één partnerland. Een meerlandenaanpak is toegestaan bij grensoverschrijdend stroomgebiedbeheer, bij aansluiting op de Europese vlaggenschipcorridors in Oost- en Zuidelijk Afrika, of wanneer je overtuigend motiveert dat meerdere landen noodzakelijk zijn. Voor het thema duurzame marktontwikkeling geldt bovendien een vaste koppeling: alleen de combinaties van land en sector uit de bijlage bij de regeling komen in aanmerking.

Hoeveel kun je aanvragen?

Per project bedraagt de subsidie minimaal € 500.000 en maximaal € 3.000.000, met een maximum van 70% van de totale subsidiabele kosten.

Het plafond voor deze openstelling is € 51.000.000, verdeeld over vier deelplafonds: € 10.000.000 voor waterzekerheid en -veiligheid, € 10.000.000 voor voedselzekerheid, € 10.000.000 voor de water-voedselzekerheid-nexus en € 21.000.000 voor duurzame marktontwikkeling in specifieke sectoren en waardeketens. Die verdeling is strategisch relevant: op de drie thematische plafonds is elk hooguit een handvol projecten te honoreren.

Minimaal 30% van de subsidiabele kosten financiert het partnerschap zelf, uitsluitend uit eigen uren of eigen geld. Geschonken vaste activa tellen niet mee, en de eigen bijdrage mag niet worden betaald uit andere middelen van hetzelfde ministerie. Kosten voor projectmanagement en coördinatie tellen mee tot maximaal 20% van de totale subsidiabele kosten.

De verdeling per thema verloopt via een tender. Aanvragen moeten minimaal 70 van de 100 punten halen én per criterium een minimumscore: 30 punten op beleidsbijdrage, 20 op partnerschap en 20 op plan van aanpak. Bij een gelijke score die het plafond overschrijdt, beslist loting.

Wanneer en hoe kun je aanvragen?

Er zijn twee data die ertoe doen, en de eerste staat nergens als deadline vermeld.

Aanvragen kan van 7 december 2026, 09:00 uur, tot en met 15 februari 2027, 17:00 uur Nederlandse tijd. Daaraan gaat een verplicht adviestraject vooraf, dat start met een quick scan volgens een vast model. Die quick scan moet uiterlijk zestien weken vóór de sluitingsdatum zijn ingediend, wat neerkomt op 26 oktober 2026. De verwerking duurt maximaal acht weken, en je hebt het advies nodig om de aanvraag verder uit te werken. Het advies is niet bindend: ook bij een negatief oordeel kun je indienen, maar de bewijslast blijft bij de penvoerder.

Bij de aanvraag horen onder meer een projectplan met business case, verandertheorie en een plan voor monitoring, evaluatie en leren, een toelichting op het klimaatbestendige karakter van het project, partnerformulieren, een begroting en liquiditeitsprognose per partner, jaarrekeningen van de penvoerder over de twee voorgaande jaren, en een ondertekende partnerschapsovereenkomst.

Wacht niet tot vlak voor sluiting. Hoe later je indient, hoe kleiner de kans dat je nog een herstelmogelijkheid krijgt voor een onvolledige aanvraag. Besluitvorming volgt uiterlijk 22 weken na sluiting, dus omstreeks medio juli 2027. Voor exacte data, formulieren en de volledige procedure kun je de volledige regeling op Fondswervingonline raadplegen.

Wat is de achtergrond en context van deze subsidie?

Deze regeling komt niet uit het niets. Verschillende meerjarige programma's rond water en voedselzekerheid lopen af, en het verstrekkende ministerie kiest ervoor de opvolger nadrukkelijk in de vorm van publiek-private partnerschappen te gieten, met een gelijkwaardige rol voor lokale partijen en met het versterken van het Nederlandse verdienvermogen als expliciet benoemd neveneffect.

De schaal van het onderliggende vraagstuk is onverminderd groot. Volgens de gezamenlijke monitoring van de Wereldgezondheidsorganisatie en het VN-kinderfonds hadden in 2024 nog altijd 2,1 miljard mensen geen toegang tot veilig beheerd drinkwater, ongeveer een kwart van de wereldbevolking, en 3,4 miljard mensen geen veilig beheerde sanitaire voorzieningen. Op het gebied van voedselzekerheid raamden de VN-organisaties het aantal mensen dat honger leed in 2025 op circa 645 miljoen. De daling die daaruit spreekt is reëel, maar ongelijk verdeeld: in Afrika en West-Azië loopt het aandeel juist op.

Voor de Nederlandse sector is de verschuiving in financieringsvorm minstens zo relevant als de bedragen. De 50%-inkomstenregel voor penvoerders stuurt bewust weg van organisaties die grotendeels van dit ene ministerie afhankelijk zijn, en de verplichte deelname van een onderneming en een lokale overheidsinstelling maakt van dit instrument iets anders dan een klassieke projectsubsidie voor ngo's. Wie de komende jaren in dit domein financiering zoekt, doet er goed aan die beweging te lezen als een structureel signaal en niet als een detail van deze ene ronde.

Welke tips zijn er voor een sterke aanvraag?

  • Zet eind oktober in je agenda, niet december
    De quick scan is verplicht en de verwerking duurt tot acht weken. Wie de aanvraagperiode als startsein gebruikt, mist het adviestraject en daarmee de ronde.
  • Bouw eerst het consortium, dan het plan
    Vier partnerrollen zijn verplicht, waaronder een lokale overheidsinstelling. Die laatste kost doorgaans de meeste doorlooptijd. Kan de instelling niet direct tekenen, dan volstaat een intentieverklaring, maar dan moet de handtekening binnen drie maanden na verlening alsnog rond zijn.
  • Scoor op elk criterium, niet alleen op het totaal
    Een aanvraag die 85 punten haalt maar onder de minimumdrempel voor partnerschap blijft, valt af. Loop de drie criteria één voor één na en toets je concept per onderdeel.
  • Maak klimaat, gender en biodiversiteit concreet
    Deze thema's zijn geen bijlage maar scoringsonderdelen. Beschrijf hoe ze zijn verwerkt in ontwerp, uitvoering en monitoring, met indicatoren die je ook echt gaat gebruiken.
  • Laat zien dat je oplossing al werkt
    Onderzoek en ontwikkeling zijn uitgesloten. De vraag is niet of je iets nieuws bedenkt, maar of je iets bewezen kunt opschalen binnen de lokale context.
  • Reken de eigen bijdrage vroeg door
    30% uit eigen uren of eigen geld is een harde eis, en middelen die direct of indirect van hetzelfde ministerie komen tellen niet mee. Dit is voor veel partnerschappen het echte knelpunt.
  • Onderbouw in het document zelf
    Verwijzen naar een website of naar een ander onderdeel van je aanvraag geldt niet als onderbouwing.

Veelgestelde vragen over deze subsidie

  • Wat is het doel van deze subsidie?
    Het versterken van duurzame, klimaatvriendelijke sectorverandering en marktontwikkeling in water, voedselzekerheid en specifieke waardeketens in partnerlanden, via gelijkwaardige publiek-private partnerschappen.
  • Kom ik in aanmerking als maatschappelijke organisatie?
    Als penvoerder alleen wanneer je een Nederlandse zetel of vestiging hebt en aan de inkomsteneis voldoet. Als partner is de rol sterker: elk partnerschap moet een maatschappelijke organisatie of kennisinstelling bevatten.
  • Hoeveel kan ik aanvragen?
    Minimaal € 500.000 en maximaal € 3.000.000 per project, tot 70% van de subsidiabele kosten. Het totale plafond voor deze ronde is € 51.000.000.
  • Wanneer is de echte deadline?
    De aanvraag sluit op 15 februari 2027, maar de verplichte quick scan moet zestien weken eerder binnen zijn, dus uiterlijk eind oktober 2026.
  • Wat is een partnerschap precies?
    Een contractueel samenwerkingsverband zonder eigen rechtspersoonlijkheid van maximaal zes partners, die elk hun eigen rechtspersoonlijkheid houden. Elke partner levert een deel van de inspanningen en draagt een deel van de risico's.
  • Hoe lang mag een project duren?
    Maximaal 60 maanden, met een start binnen drie maanden na verlening. De eerste fase is een inceptiefase van doorgaans zes maanden.
  • Wat is het verschil met een gewone projectsubsidie?
    De verplichte consortiumsamenstelling, de eigen bijdrage van minimaal 30%, het verplichte vooradvies en de tenderprocedure met minimumscores per criterium. Dit is geen aanvraag die je in enkele weken opstelt.
  • Wanneer weet ik of mijn aanvraag is gehonoreerd?
    Uiterlijk 22 weken na de sluitingsdatum, dus omstreeks medio juli 2027.
  • Deze subsidie aanvragen of meer informatie?
    Wil je weten of jouw organisatie penvoerder of partner kan zijn in zo'n consortium? Op Fondswervingonline vind je de volledige regeling met alle voorwaarden, de verplichte procedurestappen en de praktische informatie.

Gerelateerde fondsen en subsidies